GóRA

Stocznia Harland & Wolff w Belfa艣cie

Narodzenie gigant贸w

聽 聽 Belfast Irlandia P贸艂nocna, jest rok 1861. Na Queen's Island u brzegu rzeki Logan z inicjatywy Edwarda Jamesa Harland'a (1831鈥1895) oraz urodzonego w Hamburgu Gustava Wilhelma Wolffa (1834鈥1913, mieszkaj膮cego w Wielkiej Brytanii od 14 roku 偶ycia), za艂o偶ona zostaje stocznia "Harland and Wolff". Zaledwie trzy lata wcze艣niej, Edward Harland zakupi艂 t膮 niewielk膮 w贸wczas stoczni臋 od swojego 贸wczesnego pracodawcy Roberta Hickson'a, co jak na tamte czasy by艂o niezwykle rzadkim, wr臋cz bezprecedensowym przypadkiem. Historia wkr贸tce dowiedzie, jak na bazie tej inwestycji powsta艂o ogromne przedsi臋biorstwo stoczniowe, zdolne do budowy ogromnych statk贸w pasa偶erskich.

聽 聽 Rozbudow臋 i prawdziwy rozkwit stoczni Harland and Wolff datuje si臋 na prze艂om XIX i XX wieku, g艂贸wnie za spraw膮 jej 艣cis艂ej wsp贸艂pracy z brytyjskim armatorem The White Star Line. Cho膰 pierwsz膮 jednostk臋 do przewozu pasa偶erskiego przez Atlantyk, o wdzi臋cznej nazwie "Oceanica" zwodowano dopiero 9 lat po za艂o偶eniu stoczni, to rok rocznie jej doki opuszcza艂y coraz to nowsze i nowocze艣niejsze statki, z kt贸rych ka偶dy kolejny by艂 wi臋kszy i doskonalszy od poprzedniego. Statki, kt贸re wodowano w stoczni Harland and Wolff cieszy艂y si臋 nienagann膮 jako艣ci膮 i rzetelno艣ci膮 wykonania, co przemawia艂o nie tylko na korzy艣膰 samej stoczni, ale przede wszystkim budowa艂o presti偶 i pozycj臋 brytyjskiego armatora. Na bazie wieloletniego kontraktu na budow臋 statk贸w pasa偶erskich, tylko dla samej linii 偶eglugowej The White Star powsta艂o tam ponad 70 jednostek.
聽 聽 Kiedy w roku 1895 zmar艂 wsp贸艂za艂o偶yciel stoczni Edward J. Harland, stanowisko dyrektora generalnego w Harland & Wolff obj膮艂 jej wieloletni kre艣larz i projektant William James Pirrie, kt贸ry piastowa艂 to stanowisko a偶 do swojej 艣mierci w 1924 roku. Natomiast g艂贸wnym konstruktorem i zarazem dyrektorem dzia艂u projektowego zosta艂 w roku 1907 Thomas Andrews, kt贸ry pi臋膰 lat p贸藕niej ginie w katastrofie Titanica.
聽 聽 To w艂a艣nie tutaj pod koniec 1908 roku, niebywale ci臋偶k膮 prac膮 kilkunastu tysi臋cy r贸偶nej ma艣ci robotnik贸w, powstaj膮 trzy nowoczesne, gigantycznych rozmiar贸w statki pasa偶erskie. W ten w艂a艣nie spos贸b zi艣ci艂a si臋 odwa偶na koncepcja zrewolucjonizowania dalekich transatlantyckich podr贸偶y, opracowana w 1907 roku, przez Bruca Ismay'a i Lorda Williama Pirrie, zapowiadaj膮ca ich zupe艂nie now膮 jako艣膰.

Budowa trans atlantyckich parowc贸w

聽 聽 Pierwszym z zaprojektowanych i wybudowanych transatlantyk贸w klasy olimpijskiej by艂 Olympic, kolejnym niemal bli藕niaczo podobny legendarny Titanic, a ostatnim zbudowanym najp贸藕niej troch臋 zapomniany Britannic (znany wcze艣niej pod robocz膮 nazw膮 Gigantic). Po oko艂o pi臋ciu i p贸艂 miesi膮cach, jakie up艂yn臋艂y od ostatecznego zatwierdzenia plan贸w budowy ogromnych parowc贸w, w grudniu 1908 roku rozpocz臋to budow臋 Olympica. Prace nad statkiem stopniowo przyspieszono, a ju偶 w marcu 1909 roku przygotowany zosta艂 grunt pod budow臋 Titanica. Podj臋cie niemal r贸wnoczesnej budowy Titanica i Olympica by艂o dla irlandzkiej stoczni Harland and Wolff nie lada wyzwaniem. Przedsi臋wzi臋cie to wymaga艂o m. in. budowy dw贸ch pot臋偶nych dok贸w, stalowych rusztowa艅, a nawet przebudowy samego portu. Dwa ogromne baseny portowe wkr贸tce zosta艂y zaj臋te przez powstaj膮ce w niewiarygodnie szybkim tempie kolosy, z kt贸rych ka偶dy mia艂 prawie 270 metr贸w d艂ugo艣ci. Przez blisko 5 lat, prawie 15 tysi臋cy robotnik贸w trudzi艂o si臋 w stoczni Harland and Wolff przy budowie tych gigantycznych statk贸w.
聽 聽 Po blisko trzech latach od rozpocz臋cia budowy, jako pierwszego zwodowano Olympica. By艂 to najd艂u偶szy p艂ywaj膮cy obiekt, jaki kiedykolwiek zosta艂 stworzony przez ludzi, ale nie na d艂ugo. Odrobin臋 d艂u偶szy okaza艂 si臋 Titanic. Ponadto zosta艂 znacznie bardziej zmodyfikowany i wspierany na do艣wiadczeniu oraz podstawach, wykorzystanych w konstrukcji i budowie Olympica. Najwi臋kszym jednak sukcesem stoczni Harland and Wolff by艂o niemal r贸wnoczesne zbudowanie Olympica i Titanica w ci膮gu zaledwie 3 lat. Na archiwalnych fotografiach dostrzec mo偶na, jak g贸rowa艂y nad miastem, na oczach setek tysi臋cy mieszka艅c贸w Belfastu na co dzie艅 z dum膮 przygl膮daj膮cych si臋 powstaj膮cym cudom techniki i najdoskonalszym dzie艂om ludzkiej wyobra藕ni.

聽 聽 Prosz臋 pomy艣le膰 o milionach roboczogodzin, o nadludzkim zaanga偶owaniu i trudzie w艂o偶onym w te statki, o ca艂ych latach zmaga艅 i po艣wiecenia tych ludzi. W opuszczonych zak膮tkach dzisiejszej stoczni Harland and Wolff w Belfa艣cie mo偶na znale藕膰 艣wiadectwa ogromnego wysi艂ku, jakiego wymaga艂a budowa tych szczeg贸lnych transatlantyckich parowc贸w, stanowi膮cych dum臋 linii White Star.

Wodowanie Titanica

聽 聽 31 maja 1911 roku, Titanic zosta艂 oficjalnie zwodowany przed tysi膮cami widz贸w, zgromadzonych w stoczni Harland and Wolff w Belfa艣cie. Byli w艣r贸d nich m. in. ameryka艅ski finansjer J. P. Morgan (za艂o偶yciel ameryka艅skiej grupy finansowej o tej samej nazwie), w艂a艣ciciel towarzystwa International Mercantile Marine and the Oceanic Steam Navigational Company (IMM) oraz linii The White Star, a tak偶e jej prezes Bruce Ismay, wraz z Lordem Williamem Pirrie, by艂ym burmistrzem Belfastu. Oko艂o godziny 12:15 偶elazny kad艂ub Titanica spuszczono do specjalnie przygotowanego basenu wodnego, o nazwie "River Lagan".

聽 聽 Po spuszczeniu statku na wod臋 przypomina艂 on bardziej ogromn膮 stalow膮 bry艂臋, ni偶 pi臋kny statek parowy. W tym momencie przyszed艂 czas na ko艅cowy etap jego budowy. Dopiero teraz mo偶na by艂o zamontowa膰 m. in. cztery pot臋偶ne kominy. Ciekawostk膮 jest fakt, 偶e ostatni zamontowanych komin贸w tr贸jki olimpijskich statk贸w by艂 w rzeczywisto艣ci zwyk艂膮 atrap膮. Nie trzy, jak pierwotnie zak艂adano a w艂a艣nie cztery pot臋偶nych rozmiar贸w kominy, na kt贸re ostatecznie si臋 zdecydowano, mia艂y dodatkowo podkre艣la膰 moc i pot臋g臋 ka偶dego ze statk贸w. Jak opowiadaj膮 dzi艣 historycy kominy parowe montowane na statkach by艂y wykonane z bardzo cienkiej stali. Na r贸偶nych statkach zdarza艂o si臋 nawet, 偶e podczas gwa艂townego sztormu wiatr z 艂atwo艣ci膮 je wywraca艂. By艂 to zdecydowanie najs艂abszy element statku, nie to co solidny, 偶elazny kad艂ub.

Obejrzyj galeri臋 zdj臋膰 z wodowania Titanica.

聽 聽 Kiedy wodowano te gigantyczne parowce, ich bezprecedensowa wielko艣膰 i wyposa偶enie stanowi艂y niema艂膮 sensacj臋 prasow膮. Wspominaj膮c dzi艣 ich histori臋 nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na nieskuteczno艣膰 nowoczesnego systemu zabezpiecze艅, jakim w tym czasie sta艂y si臋 wodoszczelne grodzie. 1 czerwca 1911 r. stocznia Harland and Wolff formalnie przekaza艂a Olympica linii The White Star. Olympic wyp艂yn膮艂 do Liverpoolu p贸藕nym popo艂udniem z J. P. Morganem i Brucem Ismayem na pok艂adzie. Podczas gdy budowa Titanica chyli艂a si臋 ku ko艅cowi, Olympic mia艂 ju偶 wyruszy膰 w sw贸j pierwszy, dziewiczy rejs i szybko zdoby膰 uznanie oraz aplauz podr贸偶nych.

Gruntowne poprawki

聽 聽 Ju偶 w Belfa艣cie stawiano st臋pk臋 Britannica, gdy dobieg艂y depesze o zatoni臋ciu Titanica. Ta tragiczna katastrofa morska wywar艂a wp艂yw na budow臋 ostatniego z wielkiej tr贸jki gigantycznych parowc贸w. Linia White Star niemal natychmiast wycofa艂a Olimpica z ruchu i wstrzyma艂a budow臋 Britannica. W stoczni Harland and Wolff zabrano si臋 za gor膮czkowe poprawianie wszelkich b艂臋d贸w, kt贸re mog艂y si臋 przyczyni膰 do zatoni臋cia Titanica.
聽 聽 W przypadku Britannica by艂o to 艂atwe, gdy偶 budowa statku nie by艂a jeszcze a偶 tak bardzo zaawansowana. W stosunku do Olympica przebudowa by艂a tak gruntowna, 偶e statek zosta艂 unieruchomiony a偶 na 6 miesi臋cy. W tym czasie przeprowadzono dok艂adny przegl膮d zabezpiecze艅. Statki otrzyma艂y dodatkowe wewn臋trzne poszycie wzd艂u偶 kot艂owni i maszynowni. Pi臋膰 grodzi wodoszczelnych podwy偶szono a偶 do pok艂adu 艣redni贸wki. Podniesienie poziomu zabezpiecze艅, w sytuacji zagro偶enia umo偶liwi艂oby teraz obu statkom utrzymywa膰 si臋 na wodzie z zatopionymi 6-przedzia艂ami, dwoma wi臋cej ni偶 w przypadku Titanica.